Ανοικτή επιστολή Γιάννη Καρούσου προς τον υφυπουργό Πολιτισμού

Ανοικτή επιστολή Γιάννη Καρούσου προς τον υφυπουργό Πολιτισμού

Αγαπητέ υφυπουργέ,

Όπως γνωρίζετε από την 1η Ιουλίου 2023 το Τμήμα Αρχαιοτήτων μεταφέρεται στο νεοσύστατο Υφυπουργείο Πολιτισμού. Σημαντικό είναι αυτή η μεταφορά και η νέα αρχή, να ξεκινήσει πάνω σε γερά θεμέλια. Το Τμήμα Αρχαιοτήτων θα αποτελεί και το μεγαλύτερο μέρος του προϋπολογισμού του νέου Υφυπουργείου, το οποίο ουσιαστικά πλέον θα είναι Υφυπουργείο Αρχαιοτήτων και Πολιτισμού.

Ως υφυπουργός Πολιτισμού καλείστε και επιβάλλεται να ετοιμάσετε σειρά πρωτοβουλιών και εισηγήσεων. Ουσιαστικά ένα σχέδιο δράσης, με συγκεκριμένο οδικό χάρτη για το τι θα αλλάξει, τι τομές θα κάνετε και πως θα το αναβαθμίσετε και μέσα σε αυτό, φυσικά, να βάλετε και το δικό σας στίγμα.

Το έχω πει πολλές φορές ότι το Τμήμα Αρχαιοτήτων είναι ένας κοιμώμενος γίγαντας, γι’ αυτό και έγιναν αρκετές προσπάθειες την τελευταία τριετία για αλλαγές και τομές. Πλέον η είσοδος, με νόμο, στα μουσεία που υπάγονται στο Τμήμα Αρχαιοτήτων είναι ελεύθερη, ακολουθώντας το παράδειγμά της Αγγλίας. Επιπρόσθετα, αρκετά λειτουργούν και Σαββατοκύριακα, κάτι που οδήγησε σε αύξηση της επισκεψιμότητας τους, αλλά σίγουρα υπάρχει τεράστια προοπτική βελτίωσης.

Ταυτόχρονα, δημιουργήθηκε ένα καινούργιο μουσείο στη Λευκωσία, αυτό των Λεδρών και αναβαθμίστηκαν τα μουσεία Λάρνακας και Πάφου, τα οποία εντυπωσιάζουν, όπως επίσης και το νέο κυπριακό μουσείο, το οποίο είναι υπό κατασκευή. Επίσης, υλοποιείται η ψηφιοποιήση του Τμήματος, ενώ στα σκαριά υπήρχε και η διαδικτυακή του αναβάθμιση με ειδική σελίδα προώθησης των αρχαιοτήτων στα πρότυπα αυτής που διαθέτει η Αίγυπτος. Σίγουρα άλλαξαν αρκετά, όμως υπάρχουν πάρα πολλά άλλα που πρέπει να προχωρήσουν, για πολλά εκ των οποίων έχει γίνει και η απαραίτητη προετοιμασία και υπάρχει μια καλή βάση, στην οποία μπορείτε να στηριχθείτε κ. Χατζηγιάννη.

Παραθέτω κάποιες εισηγήσεις προς εσάς, τις οποίες ελπίζω να αφουγκραστείτε και να αναλάβετε πρωτοβουλίες.

Το πρώτο και σημαντικότερο, είναι η ενίσχυση του προϋπολογισμού αλλά και του προσωπικού του τμήματος σε όλα τα επίπεδα. Τα μουσεία μας λειτουργούν και Σαββατοκύριακα, αλλά δυστυχώς όχι όλα, λόγω έλλειψης προσωπικού. Ανασκαφές ή και επισκοπήσεις, καθυστερούν λόγο ανεπαρκούς αριθμού αρχαιολόγων και εργατών. Το Τμήμα πρέπει να διαθέτει εκτός από τον απαραίτητο αριθμό αρχαιολόγων και τους τεχνικούς και εργάτες.

Το δεύτερο έχει να κάνει με την προβολή. Στην Αίγυπτο, η οποία αποτελεί ένα εξαιρετικό παράδειγμα προβολής και διαχείρισης των αρχαιοτήτων, επειδή ο τουρισμός τους στηρίζεται στις αρχαιότητες, δημιουργήσαν το Υπουργείο Τουρισμού και Αρχαιοτήτων και άλλο υπουργείο για τον πολιτισμό. Ο λόγος είναι γιατί ο τουρισμός τους στηρίζεται στις αρχαιότητες και τον τρόπο που τις προβάλλουν. Στην Κύπρο ας το αντιστρέψουμε και ας βάλουμε την προβολή των αρχαιοτήτων στο DNA του Υφυπουργείου Πολιτισμού.

Γι’ αυτό και στο Υφυπουργείο Πολιτισμού, θα πρέπει να δημιουργηθεί τμήμα προβολής των αρχαιοτήτων, αλλά και του πολιτισμού μας. Ένα Τμήμα, που σκοπός του θα είναι η διαχείριση της προβολής των αρχαιοτήτων στην Κύπρο και στο εξωτερικό. Με αυτό τον τρόπο, να αυξήσουμε την αναγνωσιμότητα της Κύπρου στο εξωτερικό, ως χώρα με μοναδικό αρχαιολογικό πλούτο. Προβάλλοντας τον με ένα διαφορετικό τρόπο, προωθώντας μοναδικές ιστορίες που συνοδεύουν τους αρχαιολογικούς μας χώρους και τα εκθέματά μας στα μουσεία. Για παράδειγμα, πόσοι γνωρίζουν ότι στο μουσείο του Κουρείου στην Επισκοπή υπάρχει ένα έκθεμα που συγκλονίζει και εντυπωσιάζει; Αναφέρομαι στην «αγκαλιασμένη οικογένεια», δεν θα αναφέρω κάτι περισσότερο, καθώς αξίζει τον κόπο να το κοιτάξετε και να επισκεφθείτε το μουσείο.

Το τρίτο, είναι ότι θα πρέπει να προχωρήσει το Υφυπουργείο και να δημιουργήσει δύο νέα αρχαιολογικά μουσεία, το ένα στη Λεμεσό και το άλλο στην ελεύθερη Αμμόχωστο. Τα συγκεκριμένα μουσεία, θα πρέπει να σχεδιαστούν εκτός των στερεότυπων, με δημιουργικότητα, καινοτομία και με σημαντική ψηφιακή εμπειρία και διαδραστικότητα. Τα μουσεία, θα πρέπει να διαθέτουν τους απαραίτητους αποθηκευτικούς χώρους, αλλά και να διαθέτουν χώρο για ερευνητές κ.α. Από την εξίσωση, δεν εξαιρείται η προσβασιμότητα, με τις απαραίτητες υποδομές, όπως χώρους στάθμευσης, ιδιαίτερα για λεωφορεία. Στη Λεμεσό, εισήγηση μου είναι, το νέο μουσείο να δημιουργηθεί στην αρχαία Αμαθούντα, όπου τηρούνται όλες οι προδιαγραφές που προανέφερα. Σε συνδυασμό με την τεχνολογία, ο επισκέπτης θα μπορεί να έχει μια μοναδική μουσειακή εμπειρία μέσω της οποίας να «ζωντανέψει» το αρχαίο λιμάνι και η αγορά! Στην Ελεύθερη Αμμόχωστο, η χωροθέτηση του πρέπει να είναι στην ενδοχώρα και όχι στα δυο τουριστικά θέρετρα.

Το τέταρτο, αλλά εξίσου σημαντικό, είναι η δημιουργία διεύθυνσης καταπολέμησης της αρχαιοκαπηλίας στο Υφυπουργείο Πολιτισμού. Μια διεύθυνση, η οποία να διαθέτει το απαραίτητο προσωπικό και τις απαραίτητες αρμοδιότητες για να ασχοληθούμε πιο ενεργά με αυτό το θέμα, όπως υπάρχει η Υπηρεσία Θήρας, να είναι κάτι παρόμοιο για τις αρχαιότητες. Η πρόταση είναι έτοιμη και συζητείτο ήδη με το Υπουργείο Οικονομικών για έγκριση. Εάν το Υφυπουργείο πετύχει να το υλοποιήσει, θα είναι ένα σημαντικό βήμα προς τα εμπρός για τις αρχαιότητες στον τόπο μας.

Πέμπτο, αλλά πολύ σημαντικό, είναι ότι πρέπει αγαπητέ υφυπουργέ να εξεύρετε τρόπους, τα παιδιά μας να ενημερώνονται για τις αρχαιότητες μας. Αυτό όμως, δεν θα γίνει μόνο με επισκέψεις στα μουσεία, αλλά θα μπορούν να ενημερωθούν και με ψηφιακό τρόπο, όπως πχ. κάποια σύντομα βίντεο, τα οποία θα ετοιμαστούν με τέτοιο τρόπο, που να κινεί το ενδιαφέρον του θεατή. Βίντεο, τα οποία θα προβάλλονται κάθε χρόνο στους μαθητές μας, όλων των βαθμίδων, στα σχολεία μας, ή ακόμη και τη δημιουργία μίας εφαρμογής στα κινητά, που να κάνει τους μικρούς μας φίλους, να συνδυάζουν παιχνίδι με γνώση! Αφού οι νέοι μας δεν επισκέπτονται τις αρχαιότητες μας, ας τους επισκεφθούν εκείνες με ένα έξυπνο, διαδραστικό τρόπο

Άποψή μου είναι πως επιβάλλεται συμπερίληψη, στον περί αρχαιοτήτων Νόμο, εξουσίας στον υφυπουργό για έκδοση διατάγματος, μέσω του οποίου να είναι υποχρεωτική η συμπερίληψη μηνυμάτων για προβολή των αρχαιοτήτων σε διαφημίσεις που έχουν σχέση με τον πολιτισμό και τον τουρισμό. Μηνύματα, τα οποία θα ετοιμάζει το Υφυπουργείο Πολιτισμού. Με αυτό τον τρόπο, κάθε διαφήμιση, έντυπη, τηλεοπτική, ραδιοφωνική κ.α. θα έχει και ένα μήνυμα για τις αρχαιότητες μας. Ήδη κάτι παρόμοιο έχει εγκριθεί από τη Βουλή στα θέματα οδικής ασφάλειας, το οποίο αφορά διαφημίσεις οχημάτων και αλκοόλ και υπάρχει και στο νομοσχέδιο που κατατέθηκε λίγο πριν τη λήξη της θητείας για την μείωση των ρύπων στις μεταφορές.

Οι προσδοκίες είναι πολύ υψηλές για τη μεταφορά των αρχαιοτήτων μας στο Υφυπουργείο Πολιτισμού, το ίδιο και οι προκλήσεις. Η Κυβέρνηση θα πρέπει να δείξει έμπρακτα ότι θέλει να στηρίξει τον πολιτισμό μας. Αυτό άλλωστε, θα φανεί τους επομένους μήνες. Ευελπιστώ να δούμε στους προϋπολογισμούς του Κράτους, αυξημένα κονδύλια για τον πολιτισμό αλλά και πολιτικές αποφάσεις, για το τι πρέπει να αλλάξει και να βελτιωθεί στο Τμήμα Αρχαιοτήτων.

Με εκτίμηση,
Γιάννης Καρούσος
Τέως υπουργός Μεταφορών Επικοινωνιών και Έργων